رياضيات و علوم عقلى 7 درصد پزشكى و علوم وابسته 7 درصد جغرافيا 6 درصد متفرقه 8 درصد جمع 100 درصد از اين نسبت‌ها چنين نتيجه مىشود كه مهم‌ترين موضوع‌هايى كه مورد توجه و عنايت علماى اسلامى بوده در درجهء اول ادبيات و زبان عربى و علوم شرعى و تاريخ و سرگذشت بوده كه مجموعا 65 درصد از مؤلفات اسلامى را به خود اختصاص داده ، و پس از آن علوم فلسفى و عقلى و طبيعى قرار گرفته كه جمعا 21 درصد را شامل است و كمترين رقم مربوط به جغرافيا است كه فقط 6 درصد از اين مجموع را دارا است . و اگر اين فهرست را از لحاظ موضوع و زمان با هم بسنجيم به اين نتيجه مىرسيم كه شروع تأليف در رشته‌هايى از معارف كه در بين اعراب زمينه محلى يا لغوى داشته خيلى زودتر از رشته‌هايى شروع شده كه چنين زمينه‌اى نداشته و جزء علوم دخيله به شمار مىرفته‌اند . مثلا زمينهء تأليف كتابهايى در شعر و خطابه كه در بين اعراب سابقه داشته از اواخر قرن اول شروع مىشود ، ولى تأليف كتابهايى مستقل در فلسفه و رياضيات و علوم طبيعى و جغرافيا و نظاير اينها كه چنين سابقه‌اى نداشته‌اند به قرن سوم هجرى برمىگردد . همين اختلافى كه در آغاز شروع تأليف هست در ادامه و استمرار آن نيز به چشم مىخورد ، بدين معنى كه علوم دستهء اول دوران ترقى آنها طولانىتر و ادامهء آنها بيشتر و دوران انحطاط آنها كندتر بوده ولى علوم دستهء دوم يعنى آنها كه زمينهء محلى يا لغوى نداشته‌اند غالبا دوران شكوفايى آنها كوتاه‌تر و ادامهء آنها كمتر و سير نزولى آنها سريعتر بوده است .